या प्रकारात केवळ शाब्दिक चमत्कृती साधली जाते

​

अनुप्रास

कवितेच्या चरणात एकाच अक्षराची पुनरावृत्ती होऊन त्यातील नादामुळे जेव्हा सौंदर्य प्राप्त होते तेव्हा अनुप्रास हा अलंकार होतो

उदा.

• आज गोकुळात रंग खेळतो हरी राधिके जरा जपून जा तुझ्या घरी

• गडद निळे गडद निळे जलद भरुनी आले शीतल तनु चपल चरण अनिलगण निघाले

​

यमक

वेगवेगळ्या अर्थ असणाऱ्या परंतु उच्चारात समानता असणाऱ्या शब्दाचा वापर चरणात ठरावीक ठिकाणी केल्यामुळे जो नाद निर्माण होतो होऊन जे सौंदर्य प्राप्त होते त्यास यमक असे म्हणतात

उदा.

• सुसंगती सदा घडो सुजन वाक्य कानी पडो कलंक मतीचा झडो विषय सर्वथा नावडो

 

श्लेष अलंकार

या अलंकारात एकच शब्द दोन अर्थांनी वापरला जातो

उदा.

• हे मेघा तू सर्वांना जीवन देतोस (आयुष्य, पाणी)

• मला एसटी लागते (गरज असणे,त्रास होणे)